De solitaire bij

Doorsnede van een gang

Bijen zijn insecten die hun larven voeden met stuifmeel als eiwitbron.  De sociaal levende honingbij is algemeen bekend, maar er zijn in ons land zeker 300 soorten solitaire bijen. Daarvan zijn sommige soorten zeer zeldzaam en enkele zijn misschien al wel uitgestorven. Omdat ze alleen in de vrije natuur, dus in het “wild” voorkomen, worden deze solitaire bijen ook wel “wilde bijen” genoemd. Hun levensloop is vrij simpel, maar elke soort heeft een eigen variant ontwikkeld. De moederbij zoekt of maakt in haar eentje een nestplaats.

Meestal is dat een gangetje in hout of steen of een zelf gegraven gang in de grond, soms kleien ze zelf een woninkje. Dan gaat ze op zoek naar stuifmeel. Vele soorten bezoeken alleen speciale inheemse planten en daarom tref je ze alleen aan in de korte periode dat die betreffende planten bloeien.

In die tijd verzamelt de moederbij stuifmeel aan de haren van de achterpoten (pootverzamelaars), of aan haren aan de buik (buikverzamelaars) en draagt het naar de nestholte. Daar wordt het met een beetje nectar gekneed tot een bolletje en als er genoeg verzameld is, wordt er een ei op gelegd. Vervolgens sluit de bij het holletje af en laat daarna alles aan het eigen lot over. Zo maakt ze een aantal “cellen” met stuifmeel en ei.

Daaruit ontwikkelt zich een larve, die het stuifmeel eet, zich dan inspint en vervolgens verandert in een pop. Tenslotte komt daaruit dan het volwassen dier tevoorschijn. Meestal is dat pas het jaar daarop, als de plant weer bloeit, waarop de bij gespecialiseerd is. De moederbij leeft maar enkele weken. Dus de bijen van de nieuwe generatie leren niets van hun ouders. Ze worden volleerd geboren!

Mannelijke bijen leven nog korter dan de vrouwelijke bijen. De mannen komen na de winter altijd eerder tevoorschijn en zoeken alle mogelijke plaatsen af naar de te verwachten vrouwtjes. Na de paring is hun levenstaak volbracht en sterven ze. Mannelijke bijen hebben overigens nooit een angel. Er zijn soorten bijen die niet groter zijn dan enkele millimeters. Andere soorten kunnen wel 2 cm groot zijn.

Diverse soorten bijen

Nu is al gezegd, dat elke bijensoort een eigen variant op bovenstaande levensloop kent. Vaak zijn de Nederlandse namen voor de bijen dan ook afgeleid van het gedrag en soms van het uiterlijk van de dieren.

Zandbijen

Zo maken zandbijen hun nesten meestal in de grond, hun zandhoopjes zien er uit als kleine molshoopjes of vulkaantjes en worden vaak verward met de zandhoopjes van mieren of pieren. In haast elke woonwijk komen tientallen van dergelijke nestjes voor.

Meltselbijen

Metselbijen plakken hun nestgangen met vochtig zand of met leem dicht. Vaak worden oude kevergangen gebruikt. Soms ook lege slakkenhuisjes.

Klokjesbijen

Klokjesbijen verzamelen stuifmeel op planten die klokjes (campanula’s) genoemd worden.

Behangersbijen

Behangersbijen bekleden de nestgang eerst met afgeknaagde stukjes blad. Wolbijen doen dat met haren van planten.

Bloedbijen

Bloedbijen zijn bloedrood en verzetten helemaal geen werk. Ze smokkelen hun ei stiekem bij een ander binnen. De larve daaruit ontwikkelt zich ten koste van de larve van de bij, die het nest maakte. Dergelijke profiteurs worden koekoeksbijen genoemd. Ook wespbijen, die op wespen lijken, zijn koekoeksbijen.